با آغاز فصل بهار و بازگشت مجدد طراوت به طبیعت، سلول‌های بدن ما نیز متعاقباً عملکرد و نیازهای جدیدی در مقایسه با فصل زمستان خواهند داشت . در این فصل هرچه بیشتر به خوردن مواد غذایی طبیعی و تازه گرایش داشته باشیم و کمتر به سراغ خوراکی‌های صنعتی و فست‌فودها برویم، پیام‌های طبیعی صادره از بدن را در زمان مناسب، بهتر درک می‌کنیم

مزاج بهار: تغذیه در فصل بهار از دیدگاه طب سنتی

فصل بهار از نظر گرمی و سردی، تری و خشکی در اعتدال است. طب سنتی اسلامی، طب آیورودیک و طب سنتی چینی همگی تاکید بر پاک سازی بدن از مواد زائد را دارند. این مواد زائد از خوردن غذاهای انرژی‌زا و گرم در فصل زمستان ایجاد شده‌اند و با گرم شدن تدریجی هوا در بهار و تابستان تبدیل به سموم و مواد شدیداً مضر می‌شوند.

برای لذت بردن هر چه بیشتر از طراوت بهاری و جلوگیری ازافزایش غلظت خون و سستی ، رعایت یک رژیم غذایی سبک توصیه می شود.

طب چینی

در طب چینی، انباشته شدن زیاد مواد زائد در کبد و عدم پاک سازی کبد از سموم،باعث بروز اختلال در جریان یکنواخت خون و انرژی به تمام قسمت‌های بدن می‌شود. در نتیجه این امر قسمت‌های ضعیف‌تر بدن دچار بیماری می‌شوند و یا فرد دچار وضعیت مسمومیت مزمن (که با علائمی چون سردرد، خستگی، کاهش اشتها، سوء هضم، نفخ، احساس طعم تلخ و تحریک پذیری زیاد همراه است) خواهد شد.

فصل بهار زمان مناسبی برای پاک سازی کبد از سموم است و مطمئنا تغذیه صحیح، نقش مهمی در این امر دارد. ایجاد دمل‌های چرکی، بثورات پوستی، خونریزی از بینی، پارگی برخی رگ‌های بدن و بروز بیماری‌هایی به ویژه در تاندون‌ها و حتی چشم می تواند نتیجه ی عدم پاک سازی کبد از سموم باشد.

سبک‌ترین رژیم غذایی در طی سال را باید در فصل بهار داشته باشیم، بنابراین درتمام وعده‌های غذایی از غذاهای سبک و زود هضم استفاده کنید

طب ایورودیک

در طب ایورودیک معتقدند همانطور که با گرم شدن هوا برف‌ها آب می‌شوند، در بدن انسان هم انرژی های انباشته شده در  فصل زمستان هم باید از بدن پاک شود. طی این عملیات پاک سازی، چربی به همراه سموم از بافت‌های بدن آزاد شده و وارد جریان خون می‌شود.

در اثر ورود سموم و خلط، خون غلیظ شده و باعث ایجاد حالت سستی تجمع پلاک در عروق، افزایش خلط، خشکی عضلانی و گاه بروز تب می‌شود، بنابراین بدن نیاز دارد که سموم، خلط و چربی‌های اضافه را در این فصل دفع کند.

نکات کلیدی

• نکته ۱: وعده‌های غذایی سبک و زود هضم در فصل بهار

روزه داری سبک برای مدت کوتاه (در نیمه‌های فروردین) می‌تواند برای پاک‌سازی کبد مفید باشد.

• نکته ۲: مصرف برخی نوشیدنی‌ها در فصل بهار

نوشیدنی فصل زمستان: چای زنجفیل تازه و داغ برای حذف سموم تجمع یافته و مواد هضم نشده در بدن

نوشیدنی های بهاره: شربت‌های لیمو، نارنج، آلبالو، به، غوره، انار، سکنجبین، کاسنی و زرشک

• نکته ۳: استفاده از حبوبات و سبزیجات در وعده ناهار

 میان وعده ی قبل از وعده ناهار: آب‌میوه و چند تکه تازه میوه

 وعده ناهار: آش جو، آش آب‌غوره، آش تمبر هندی، خورش کدو، بورانی، آش دوغ، آش ماست و سوپ سبزیجات. خورش‌ها و خوراک‌های سبزیجات که بدون سرخ شدن و با ادویه‌هایی چون ریحان، رازیانه، مرزنجوش، رزماری، زیره سیاه و شوید طعم‌دار شده باشند

استفاده انواع لوبیای تازه، جوانه‌های ماش، لوبیا، عدس و یونجه و سبزیجات سبز رنگ جوان مثل ریحان، کرفس، کاهو، مارچوبه، اسفناج، بامیه، کدو، کلم، برگ سبز تربچه و چغندر

• نکته ۴: مصرف میان وعده های سالم

زردآلو، انجیر، انگور، آلو، انواع توت‌ها به همراه بادام خام و فرنی، تمرهندی ترش یا شیرین، کاهو با سکنجبین نیز میان وعده‌های مفیدی هستند و مصرف آن‌ها نسبت به تنقلات گرم مانند گردو و انواع شیرینی‌ها ارجحیت دارد.

• نکته ۴: خط قرمز های فصل بهار

پرهیز از غذاهای با طبع گرم، تلخ و به ویژه شور و غذاهای چرب و تند

 مصرف کمتر گوشت‌ها به ویژه گوشت قرمز و مواد تولید کننده خون

• نکته ۵: مصرف میوه‌ها و سبزیجات فصلی

برخی متخصصین تغذیه معتقدند که میوه‌ها و سبزیجات را باید متناسب با فصل رویش آن‌ها مصرف نمود. 

• نکته ۶: داشتن برنامه غذایی و خواب منظم

بر اساس نظریه‌های طب سنتی به هنگام تغییر فصل بدن نسبت به تغییرات محیطی حساس‌تر شده و بیشتر در معرض سرماخوردگی قرار می‌گیرد. بنابراین نظم برنامه غذایی و ساعت خواب در این زمان ها اهمیت بیشتری پیدا میکند.